Τα οικονομικά της Ελευθέρας Πολιτείας Ικαρίας

(Ιστορικό Αρχείο του Υπουργείου Εξωτερικών της Ελλάδας. Φάκελλος Ικαρίας 1912, Β/53)

Λάμπρος Κορομηλάς

Μέσα στα Αρχεία του Υπουργείου των Εξωτερικών, βρίσκονται τρεις προϋπολογισμοί της Ελευθέρας Πολιτείας της Ικαρίας. Ο ένας προσωρινός κι ο άλλος οριστικός, με τις σχετικές σημειώσεις και επεξηγήσεις, από 2 Οκτωβρίου 1912, υπογραμμένοι στην Αθήνα από τον επιτετραμμένο της Ικαριακής Πολιτείας Χαράλαμπο Παμφίλη δικηγόρο όπως υπογράφει, γραμμένοι αλλά και συνταγμένοι όπως φαίνεται βασικά από τον ίδιο, πιο προσεγμένοι στα έσοδα κι έξοδα τους και πιο απλοί. 

Κι ο άλλος, ο οριστικός προϋπολογισμός της Ελευθέρας Πολιτείας της Ικαρίας το 1913. Γραμμένος αυτός από τον Σχολάρχη Γεώργιο Λομβαρδά, Γραμματέα της Πολιτείας, υπογεγραμμένος από τον Πρόεδρο της Δ. Επιτροπής Ιωάννη Μαλαχία στις 30 Οκτωβρίου 1912. Κι ο οποίος στάλθηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών για την έγκρισή του. 

Μόνιμο αίτημα προς το Υπουργείο ήτο η αποστολή λογιστή για τα οικονομικά της Πολιτείας. Στα έσοδα αναφέρεται " κτηματικός, ήτοι φόρος Μακτούς δρχ 6000". Ο φόρος Μακτού (κατ΄ αποκοπή) ήτο φόρος μια φορά το χρόνο σε δύο δόσεις για όλους και για όλα στην προηγούμενη εποχή των προνομίων. Προβλέπει έξοδα Πρωτοδικείου και Εφετείου. Ο τότε υπουργός των Εξωτερικών Λάμπρος Κορομηλάς (1856 - 1923) γράφει πως δεν χρειάζεται ούτε μόνιμη χωροφυλακή, αλλά μικρός μόνο αριθμός για την αστυνόμευση. Και για την άμυνα να επιστρατεύονται οι άνδρες για λίγες μέρες κάθε μήνα, με αποτέλεσμα να υπάρχει μόνιμη φρουρά χωρίς διαρκή επιστράτευση και οικονομική αναστάτωση. 

Ο προϋπολογισμός είναι κοινωνικός και γι΄ αυτό ελλειμματικός. Αν και η  συντήρηση της Πολιτείας επέβαλε έξοδα αναγκαία πέρα από αυτά τα λογικά που συστήνει το Υπουργείο, που δεν μπορούσαν να τα καλύψουν τα έσοδά του.

Εκείνο που πρέπει να τονιστεί και να επαινεθεί είναι τα έξοδα παιδείας, σπόρος που έπεσε σε γόνιμη γη κι άφησε παντοτινούς καρπούς. Είναι η εποχή που στην Ελλάδα ο εισαγωγικός μισθός του Δημοσίου υπαλλήλου, ήτο το μήνα ενενήντα δραχμές και στην Ικαρία το κρέας είχε τρεις δραχμές η οκά. Δεν θα πω άλλα σχόλια σας παραδίνουμε τρεις προϋπολογισμούς ολόκληρους στη σειρά

(ο προϋπολογισμός βρίσκεται στο τεύχος 28 Ικαριακά)

σελίδα 1 

σελίδα 2 

σελίδα 3 

σελίδα 4 

σελίδα 5 

Το ιστορικό του Ικαριακού ύμνου

{Αντιγραφή κειμένου από Προοδευτική - Αντιστασιακή Ικαρία του Γεωργίου Λομβαρδά}

Ο Σχολάρχης Γεώργιος Στ. Λομβαρδάς ήταν με τον Φραγκίσκο Καρρέρ, από τη Ζάκυνθο, και με τον Αντώνη Τραυλαντώνη, λογοτέχνη, συμφοιτητές στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και με τους οποίους διατηρούσε φιλικές σχέσεις μέχρι το θάνατό του. 

Όταν ο Φρ. Καρρέρ πληροφορήθηκε στη Ζάκυνθο για την Ικαριακή Επανάσταση του 1912 (17 Ιούλη), έγραψε τον Αύγουστο του 12, το ποίημα {Εις Ικαρίαν}. Αυτό το ποίημα δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα {Ο Φρουρός} της Ζακύνθου, στις 5 Σεπτέμβρη 1912. Το σχετικό φύλλο της παραπάνω εφημερίδας έστειλε ο Καρρέρ στο φίλο του Γ. Λομβαρδά στην Ικαρία.

Ο δάσκαλος Γεώργιος Ν. Πουλιανός "Σταβάρας" (που ασχολούνταν και με τη Βυζαντινή μουσική) ήρθε στην Αθήνα, βρήκε το μουσικό και καθηγητή της βυζαντινής μουσικής στο Ωδείο Αθηνών, Κωνσταντίνο Ψάχο (από την Κωνσταντινούπολη 1869 - 1929) και έγραψε τη μουσική του ύμνου της Ικαρίας. Οι νότες (μουσική) του ύμνου μας ήταν γραμμένες στο χάρτη της Ικαρίας (έκδοση Γ.Ν Πουλιανού, 3 Αυγούστου 1929)

Μετά την Επανάσταση

Στέφανος Παμφίλης

Η Ικαρία οργάνωσε στρατό και 200 Ικαριώτες ήτο φρουρά, στην οποία παρουσιαστήκανε ακόμα και έφηβοι στις εντατικές ασκήσεις του ικανού οργανωτή Κουκουδές. Οργάνωσαν Διοίκηση, Δικαστήρια, Ταχυδρομεία, δηλαδή ένα μικρό κράτος ευνομούμενο. Στις 27.7.1912 ζήτησαν αναγνώριση από την Ιταλία, πράγμα που αυτή δεν δέχθηκε. Αλλά αργότερα υποσχέθηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδος να μην παρενοχλεί τα πλοία που έχουν την Ικαριακή Σημαία. Τα χρήματα που χρειάστηκαν σε όλη τη διάρκεια του αγώνα και μετά σαν βοήθημα στα γύρω νησιά δοθήκανε από τους Ικάριους της Αιγύπτου όπου εκεί η Αδελφότητα έδωσε όλο το αποθεματικό της και της Αμερικής. Με αυτά τα χρήματα κινιόταν και το ικαριακό πλοίο “Κλεοπάτρα” ατμοκίνητο, το έπαιξε σοβαρό εθνικό ρόλο. Για αυτό το υπουργείο ειδοποιεί την Αλεξάνδρεια  στις 30.7.1912 να στείλει εισφορές στην Ικαρία 300 λίρες και 10000 φράγκα  και τις ΗΠΑ 396 λίρες και 10363 φράγκα για τον ίδιο σκοπό. Ο Μυριανθόπουλος γράφει στις 24.7.1912 στο Δραγούμη “το ζήτημα έγινε Πανικάριο και οι Φούρνοι είναι ελεύθεροι. Εδώ θέλομε όπλα και φυσίγγια, εκτός δε τούτου και άλλα τα οποία προορίζετε για τις λοιπές νήσους, δώστε οδηγίες”. Ο πρόξενος στη Χίο Π. Παναγόπουλος τηλεγραφεί στο υπουργείο, ότι οι Τούρκοι από τη Χίο στις 25.7.1912 προτείνουν στους Ικαριώτες αμνηστία από την Υψηλή Πύλη με τον όρο να δεχθούν ξανά την τούρκικη κυριαρχία. Οι αντιπρόσωποί τους που δεν βγήκαν έξω από το πλοίο στην Ικαρία, όταν γύρισαν είπαν στον διοικητή ότι “είδαμε 300 ενόπλους από την ακτή οι οποίοι ζήτησαν μόνο όπλα και όχι αμνηστία”. Στη φωτογραφία βλέπουμε τον Στέφανο Παμφίλη ο οποίος ηγήθηκε της ομάδας που απελευθέρωσαν τους Φούρνους Ικαρίας

αντιγραφή κειμένου από: η Ικαρία μέσα από τα Πρακτικά

έκδοση Πανικαριακή Αδελφότητα Αθηνών

Εθνικός Ύμνος Ικαρίας

Από το δώμα του Πλάστη σταλμένη
 η Θεά η γλυκιά, κατεβαίνει
 με ρομφαία στο ένα της χέρι
 και στο άλλο αναμμένο δαδί,
 τη χαρά και το φως για να φέρει
στο μικρό αλλά ανδρείο νησί.
Και τα σίδερα σκίζει, σκορπάει
 καίει τα ράκη, μακριά τα πετάει
 που από χρόνια το είχαν ζωσμένο
 το νησάκι τ' ωραίο σφικτά,
 γιατί ήταν το μαύρο δεμένο
 στην πικρή του βαρβάρου σκλαβιά.
Και κινώντας το κάτασπρο χέρι
 με το πύρινο πού 'χε μαχαίρι
 με ολόχρυσα γράφει ψηφία
 στου μαρμάρου την πλάκα βαθειά:
 "Είσαι αθάνατη, ναι, ΙΚΑΡΙΑ
και στεφάνια σου πρέπουν πολλά"

Οργανικός Χάρτης της Ελευθέρας Ικαριακής Πολιτείας

Χαράλαμπος Παμφίλης

Από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της Δ.Ε. υπήρξε και η σύνταξη του Οργανικού Χάρτη της Ελευθέρας Ικαριακής Πολιτείας, που υποβλήθηκε προς έγκριση στην ελληνική κυβέρνηση και ο οποίος καταδεικνύει την πολιτική ωριμότητα του Ικαριακού λαού και τις φιλελεύθερες και δημοκρατικές αρχές και πεποιθήσεις του. Ο Χάρτης αυτός συντάχθηκε στις 23 Οκτωβρίου/3 Νοεμβρίου 1912, συντάκτης του ήταν ο Χαράλαμπος Παμφίλης, φέρνει τις υπογραφές μόνο πέντε μελών της Δ.Ε και παρόλο που δεν εφαρμόστηκε ποτέ γιατί επήλθε η Ένωση της Ικαρίας με την Ελλάδα, αποτελεί αξιόλογο ιστορικό έγγραφο το οποίο περιλαμβάνει συνολικά 24 άρθρα.

Άρθρον 1

Την Ικαριακήν Ελευθέραν πολιτείαν αποτελούσιν αι νήσοι Ικαρία και αι νησίδες Κορσίαι καθώς και όσαι άλλαι νήσοι του Αιγαίου ήθελον επιτύχη την προσάρτησιν. Δημόσια δίκαια των πολιτών

Άρθρον 2

Πολίται Ικάριοι είνε όσοι απέκτησαν ή θα αποκτήσωσιν εις το μέλλον τα προσόντα του πολίτου κατά τους νόμους της πολιτείας. Πάντες δ' οι Ικάριοι είνε ίσοι απέναντι του Νόμου και συνεισφέρουσιν αδιακρίτως εις τα δημόσια βάρη αναλόγως των δυνάμεων του έκαστος

Άρθρον 3

Η προσωπική ελευθερία είναι απαραβίαστος. Ουδείς καταδιώκεται, συλλαμβάνεται, φυλακίζεται ή άλλως πως περιορίζεται ει μη οπόταν και όπως ο Νόμος ορίζει. Ποινή δεν επιβάλλεται άνευ Νόμου ορίζοντος προηγουμένως αυτήν

Άρθρον 4

Η Κατοικία έκαστου πολίτου είναι άσυλον. Ουδεμία κατ΄ οίκον έρευνα ενεργείται ει μη ότε και όπως ο Νόμος ορίζει

Άρθρον 5

Η εκπαίδευσις διατελούσα υπό την ανωτάτην εποπτείαν της πολιτείας ενεργείται δαπάνη αυτής. Η στοιχειώδης εκπαίδευσις είνε δι΄άπαντας υποχρεωτική

Άρθρον 6

Ουδείς στερείται της κατοικίας αυτού ει μη δημοσίαν ωφέλειαν προσηκόντως αποδεδειγμένην ότε και όπως ο Νόμος διατάττει, πάντοτε δε προηγουμένης αποζημιώσεως. Περί συντάξεως της πολιτείας

Άρθρον 7

Η Νομοθετική εξουσία ενεργείται υπό της βουλής και του υπάτου άρχοντος. Το δικαίωμα δε της προτάσεως των Νόμων ανήκει εις την Βουλήν και τον ύπατον άρχοντα δια των υπουργών

Άρθρον 8

Η εκτελεστική εξουσία ανήκει εις τον ύπατον άρχοντα, ενεργείται δ΄εκ συμφώνου μετά του υπευθύνου οικείου υπουργού

Άρθρον 9

Η Δικαστική εξουσία ενεργείται δι΄ειδικών δικαστικών λειτουργών, ων αι αποφάσεις εκτελούνται εν ονόματι της πολιτείας και του υπάτου Άρχοντος. Ύπατος Άρχων

Άρθρον 10

Ο ανεύθυνος ύπατος άρχων, μέχρις ου αναγνωρισθή η μετά της μητρός Ελλάδος ένωσις, είναι Έλλην του Ανατολικού δόγματος, είνε δε υπεύθυνος μόνον απέναντι της Ελλάδος, οι δε τρεις υπουργοί είνε υπεύθυνοι διοριζόμενοι και παυόμενοι υπό του υπάτου Άρχοντος. Ο εις εκ τούτων είναι επί των Εσωτερικών, της Δημοσίας Ασφαλείας και της Συγκοινωνίας: ο έτερος επί της παιδείας, των Εκκλησιαστικών και της Δικαιοσύνης και ο τρίτος επί των Οικονομικών, της Γεωργίας και του Εμπορίου. Ουδεμία πράξις του υπάτου Άρχοντος είνε εκτελεστή άνευ της υπογραφής του υπευθύνου αρμοδίου υπουργού

Άρθρον 11

Ο ύπατος άρχων μετά του υπουργού διορίζει και παύει πάντας τους υπαλλήλους εις τα νενομοθετημένας θέσεις, εκδίδει τα αναγκαία διατάγματα προς εκτέλεσιν των Νόμων, κυροί και δημοσιεύει τους υπό της Βουλής ψηφισθέντας νόμους, συγκαλεί άπαξ του έτους την βουλήν και ορίζει τον τόπον της Συνόδου, ήτις δεν δύναται να διαρκέση πλεόν των τεσσαράκοντα ημερών από της ενάρξεως αυτής, έχει το δικαίωμα χάριτος και αμνηστείας, ως και το δικαίωμα να κόπτη νομίσματα

Άρθρον 12

Ο ύπατος άρχων διορίζεται υπό του βασιλέως των Ελλήνων εγγυουμένου την εξουσίαν δια μίαν πενταετίαν. Είνε δε πάντοτε χριστιανός ορθόδοξος και δύναται να επανεκλεγή, η δε μισθοδοσία αυτού θέλει ορισθή υπό της βουλής και του βασιλέως των Ελλήνων. Εάν η Α.Μ. ο Βασιλεύς των Ελλήνων αναβάλλη τον διορισμόν του Ανωτάτου Άρχοντος, την εξουσίαν αυτού θα διαχειρίζεται το Υπουργικόν Συμβούλιον μέχρις εκλογής τοιούτου υπό του λαού δια καθολικής ψηφοφορίας

Άρθρον 13

Εν περιπτώσει αποβιώσεως ή παραιτήσεως του υπάτου Άρχοντος, την εξουσίαν αυτού μέχρι νέου διορισμού εκτελεί το Υπουργικόν Συμβούλιον. Ο ύπατος άρχων ορκίζεται ενώπιον της βουλής εις την πρώτην αυτής σύνοδον μετά τον διορισμόν του ότι θα φυλάττη τον Οργανικόν Χάρτην και τους Νόμους της πολιτείας

Περί Βουλής

Άρθρον 14

Η Βουλή συνέρχεται αυτοδικαίως την 15η Οκτωβρίου μηνός, εκτός αν ο ύπατος άρχων συγκαλέση αυτήν ενωρίτερον. Η διάρκεια δε αυτής δεν δύναται να είναι μακροτερα των 40 ημερών, δεν δύναται να συζητήση άνευ της παρουσίας τουλάχιστον του ημίσεως του όλου αριθμού των μελών αυτής μήτε να αποφασίση τι άνευ απολύτου πλειοψηφίας των παρόντων μελών. Εν περιπτώσει ισοψηφίας η πρότασις απορρίπτεται και δεν εισάγεται ενώπιον της αυτής Συνόδου. Ουδεμία πρότασις νόμου γίγνεται δεκτή αν δεν συζητηθή άπαξ μεν κατ΄αρχήν, δις δε κατ΄άρθρον και συνόλον κατά τρεις διαφόρους ημέρας. Η επιψήφισις κωδικών συνταχθέντων υπό ειδικής επιτροπής δύναται να γείνη δι΄ιδιαιτέρου Νόμου κυρούντος τους ειρημένους κώδικας. Η βουλή έχει το δικαίωμα να αποστέλλη εις τους υπουργούς τας διευθυνομέναςπρος Αυτήν αναφοράς, οίτινες είνε υπόχρεοι να δίδωσι διασαφήσεις, και δύναται να διορίζει εκ των μελών αυτής εξεταστικάς των πραγμάτων επιτροπάς

Άρθρον 15

Ουδείς φόρος επιβάλλεται ουδέ εισπράττεται άνευ Νόμου

Άρθρον 16

Εν τη ετησία τακτική συνόδω η βουλή ψηφίζει δια το επόμενον οικονομικόν έτος τον προϋπολογισμόν και αποφασίζει επί του απολογισμού. Όλα δε τα έσοδα και τα έξοδα της πολιτείας πρέπει να σημειώνεται εις τον απολογισμόν

Άρθρον 17

Μισθός, σύνταξις, χορηγία ή αμοιβή ούτε εγγράφεται εν τω προϋπολογισμό ούτε παρέχεται άνευ οργανικού ή άλλου αστικού νόμου

Άρθρον 18

Βουλέυτής δεν διώκεται ούτε πρωσοποκρατείται διαρκούσης της βουλευτικής συνόδου και 10 ημέρας προ και μετά την έναρξιν της Συνόδου. Οι βουλευταί ορκίζονται προ της ενάρξεως των καθηκόντων αυτών εν τω βουλευτηρίω ότι θα φυλάξωσι πίστιν εις την πατρίδα υπακοήν εις τον Οργανικόν χάρτην και τους Νόμους της πολιτείας και ότι θα εκπληρώσωσιν ευσυνειδήτως τα καθήκοντα των

Άρθρον 19

Η βουλή προσδιορίζει δια κανονισμού πως θέλει εκπληροί τα καθήκοντα της. Σύγκειται δ΄εκ των βουλευτών εκλεγομένων δια ψηφοδελτίων υπό των ενηλίκων Ικαρίων πολιτών. Αι εκλογαί διατάσσονται και ενεργούνται ταυτοχρόνως εις όλην την πολιτείαν. Ο αριθμός των βουλευτών εκάστης εκλογικής περιφέρειας προσδιορίζεται δια Νόμου αναλόγως του πληθυσμού και δεν δύναται να ή ελάσσων των 12 ή μείζων των 40. Μέχρις ου διαταχθώσιν εκλογαί η υπάρχουσα επαναστατική Επιτροπή θα χρησιμεύση ως νομοθετικόν σώμα όπερ δύναται να συμπληρωθή δια συμπληρωματικής εκλογής των Δημογερόντων του οικείου τμήματος, εάν η Κυβέρνησις κατόπιν εξελέγξεως του πληθυσμού πεισθή ότι τμήμα της δεν σντιπροσωπεύεται επαρκώς. Οι βουλευταί εκλέγονται δια τρία έτη αρχόμενα από της ημέρας των γενικών εκλογών. Δια να εκλεγή τις βουλευτής απαιτείται να είναι πολίτης Ικάριος, εγγράματος, έχων συμπεπληρωμένον το 25 έτος της ηλικίας του και την νόμιμον ικανότητα του εκλέγειν. Έμμισθοι δημόσιοι υπάλληλοι δεν δύνανται να εκλέγωσι βουλευταί εάν μη παραιτηθώσι της θέσεως των προ της ημέρας της ανακηρύξεως των υποψηφίων. Η εξέλεγξις των εκλογών και πάσαι αι σχετικαί ενστάσεις εκδικάζονται υπό του ανωτάτου Δικαστηρίου της πολιτείας. Η βουλή εκλέγει εκ των βουλευτών κατά την έναρξιν των εργασιών αυτής τον Πρόεδρο αυτής. Οι βουλευταί λαμβάνουσιν αποζημίωσιν πέντε δραχμές δι΄εκάστην ημέραν συνεδριάσεως εν η παρίστανται. Μόνον η βουλή έχει το δικαίωμα να κατηγορή τους υπουργούς δια παραβάσεις εκ του αξιώματος των ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου εις το οποίον συνεδρεύουσι και τέσσαρες δικασταί εκλεγόμενοι δια κλήρου εκ των νομομαθών της πολιτείας. Ο εκάστοτε Μητροπολίτης είναι αυτοδικαίως και βουλευτής

Άρθρον 20

Η Δικαιοσύνη απονέμεται υπό δικαστών οριζομένων υπό του υπάτου άρχοντος και του οικείου υπουργού κατά τον Νόμον. Τα προσόντα δε των υπαλλήλων της Δικαιοσύνης ορίζονται δια Νόμου και δεν παύονται ούτοι ει μη δι΄έγκλημα ή δι΄αποδεδειγμένην ανικανότητα. Αι συνεδριάσεις των Δικαστηρίων είναι δημόσιαι, εκτός 'οταν η δημοσιότης προσβάλλη τα χρηστά ήθη, οπότε δι΄αποφάσεως αυτών γίνεται μυστική συνεδρία. Πάσα απόφασις πρέπει να είνε ειδικώς ητιολογημένη και απαγγέληται εν τη δημοσία συνεδριάσει

Γενικές Διατάξεις

Άρθρον 21

Μόνον τη αδεία του Βασιλέως των Ελλήνων δύναται ο ύπατος άρχων να φέρη ξένην χωροφυλακήν, ουδέποτε όμως Τουρκικήν

Άρθρον 22

Η εκλογή των Δημοτικών αρχών γίνεται δια καθολικής ψηφοφορίας. Πας Ικάριος εν ώρα κινδύνου υποχρεούται να συντελή εις την υπέρ πατρίδος άμυναν κατά τους ορισμούς των Νόμων

Άρθρον 23

Ορίζεται πρωτεύουσα της πολιτείας η τέως υπάρχουσα τοιαύτη της νήσου Ικαρίας

Άρθρον 24

Η τήρησις το υπαρόντος Οργανικού Χάρτου επαφίεται εις την φιλοπατρίαν των Ικαρίων υπό την προστασίαν του βασιλέως των Ελλήνων

Εν τω Διοικητικώ Μεγάρω της Ικαρίας τη 23 Οκτωβρίου 1912

Η Διοικητική Επιτροπή

Ι.Λ. Μαλαχίας

Ζ. Μωραϊτης

Ιωαν. Ν. Μαλαχίας

Στεφ. Παμφίλης

ιερεύς Κ.Π.Ν. Κουλουλίας

{ Η αντιγραφή των άρθρων έγινε στην Ικαρία, στην οικία του Στέλιου Παμφίλη υιός του Στέφανου Παμφίλη που υπογράφει το χάρτη και ανηψιός του Χαράλαμπου Παμφίλη}

Γεώργιος Σπανός

Γεώργιος Σπανός 1912

Ο Γεώργιος Σπανός γεννήθηκε το 1868 στον Κάμπο και πέθανε το 1912 στο Χρυσόστομο. Είχε ενεργό ρόλο στην Ικαριακή Επανάσταση τελώντας υπό τις διαταγές του Αρχηγού Ιωάννη Μαλαχία τον οποίο συνόδευε και προστάτευε. Ο Γεώργιος Σπανός ήταν ένα από τα 10 παιδιά του Ιερέα Νικολάου Σπανού, του οποίου το μνήμα βρίσκεται στο προαύλιο της Αγίας Ειρήνης στον Κάμπο, και της Δέσποινας Μάζαρη.

Η θυσία του Γεωργίου Σπανού τον Ιούλιο του 1912 έχει ευρύτερες διαστάσεις γιατί είναι στην ουσία ο πρώτος νεκρός των Βαλκανικών Πολέμων, αναλογιζόμενοι ότι η Επανάσταση της Ικαρίας έλαβε χώρα πρώτη και αυτόνομα και αποτέλεσε πρότυπο και κίνητρο για όλες τις υπόλοιπες επαναστάσεις που άρχισαν να εκδηλώνονται αμέσως μετά στα γύρω νησιά και επέφερε τον εμψυχωτικό αέρα στους Έλληνες για τις μετέπειτα επιτυχίες των Βαλκανικών Πολέμων

Το μεταλλείο του Αγίου Κηρύκου κατά την Επανάσταση του 1912

Ιστορικός Χάρτης

Τη νύχτα της 16ης προς 17η Ιούλη του 1912, η περιοχή του μεταλλείου γίνεται το πεδίο δράσης της Ικαριακής Επανάστασης. Ο μηχανικός μεταλλείων Σπ. Ζερβός είναι στον επαναστατικό πυρήνα μαζί με τον Σπέη και τον Νικ. Θ. Παύλου, και είναι αυτοί οι οποίοι αγόρασαν από το κατάστημα του Στ. Σίκαλη στον Εύδηλο δυναμίτη.

Αυτοί οι δυναμίτες (πέντε μασούρια) εξερράγησαν εκείνο το βράδυ στο μεταλλείο του Αγίου Κηρύκου πάνω από το σπίτι του Θουκυδίδη Δημητριάδη, καϊμακάμη του νησιού. Έντρομος από την έκρηξη ο καϊμακάμης έτρεξε φωνάζοντας «μπιζίμ ογλούν - τεσλίμ ογλανάρ» που σημαίνει: «δικά μου παιδιά παραδοθείτε» προς τους τούρκους στρατιώτες, οι οποίοι και παραδόθηκαν στους επαναστάτες.

Σύμφωνα με μαρτυρία του Ηλ. Φουντούλη, οι επαναστάτες είχαν οχυρωθεί σε τέσσερα σημεία: στον Βούνιο, στη Μεσαχτή, στο δρόμο προς τον Κουντουμά και πάνω από το Δημοτικό Σχολείο, όπου υπήρχε σωρός μεταλλεύματος. Σε όλες αυτές τις περιοχές υπάρχουν στοές και σωροί μεταλλεύματος και ήταν χώροι οικείοι στους μεταλλωρύχους-επαναστάτες

αντιγραφή κειμένου από: η Ικαρία μέσα από τα Πρακτικά

έκδοση Πανικαριακή Αδελφότητα Αθηνών

Η Ικαριακή Επανάσταση της 17.7.1912

Απόσπασμα από  {Ιστορία της νήσου Ικαρίας}

Ικαριακή Επανάσταση 1912

 “ Ίδωμεν τι τέξεται η επιούσα. Ημείς θα πράξωμεν συμφώνως προς τας εντολάς σας.

Ζητούμεν όπλα και τινας άνδρας και οδηγίας που θα στείλωμεν τους αισμαλώτους Τούρκους, εις τους οποίους θα φερθώμεν λίαν φιλανθρώπως. Θα αναγγείλωμεν μεθαύριον το πολίτευμα εις τον υμέτερον πρόξενον της Σάμου. Οδηγήσατε ημάς δια τα περαιτέρω” Με αυτά τα λόγια ο Κωνσταντίνος Μυριανθόπουλος αναγγέλει στις 15.7.1912 από την Ικαρία σε γράμμα του προς τον Ίωνα Δραγούμη  την επανάσταση της Ικαρίας. Ο πρωθυπουργός Βενιζέλος έδωσε γραπτή απάντηση στο γιατρό Αναγνωστόπουλο που μετέφερε στην Ικαρία την τελική έγκριση του για την επανάσταση προς το γιατρό Ιωάννη Μαλαχία με τα εξής λόγια “Θαρσείν χρει. Οι βραδύνοντες ου στεφανούνται”. Και με το θάρρος που χρειάζεται στις μεγάλες στιγμές ο Ιωάννης Μαλαχίας σαβ αρχηγός της Ικαριακής Επανάστασης ύστερα από συγκρούσεις και μάχες πρώτα στο Περδίκι, μετά με εφόδους  στον Αστυνομικό Σταθμό πρώτα του Ευδήλου, μετά του Φραντάτου στον οποίο μπήκε πρώτος ο Παπάς Κωνσταντίνος Κουλουλιάς και μετά του Χριστού Ραχών, όπου πιάσανε όλους τους Τούρκους χωροφύλακες αιχμαλώτους. Απο κει στο Χρυσόστομο όπου δόθηκε μάχη στήθος με στήθος με θύμα τον πρωτομάρτυρα και πολύτεκνο Γεώργιο Σπανό και ένα Τούρκο τραυματία. Μετά στη θέση Λουβιάρικα και απο κει όλοι μαζί οι επαναστάτες πολιόρκησαν το Διοικητήριο στον Άγιο Κήρυκο στο οποίο αμύνονταν οι Τούρκοι και αρνιόντουσαν να παραδοθούν. Και μόνο όταν ρίξανε μέσα δέσμες από δυναμίτες ο Ρούσος και ο Σακούτης, ο Καϊμακάμης φώναξε στη φρουρά “Μπιζίμ αγλούμ τεσλήμ” (παιδιά μου παραδοθείτε) και παραδόθηκαν όλοι. Συνολικά 30 χωροφύλακες και 20 οπλισμένοι υπάλληλοι Τούρκοι. Ύστερα από λίγες μέρες με την εντολή της Ελληνικής Κυβέρνησης τους μετέφεραν χωρίς να τους πειράξουν στη Σάμο. Η Ικαριακή Επανάσταση οδηγήθηκε σε πλήρη επιτυχία και η Ικαρία ήταν εντελώς ανεξάρτητη. Άρχισαν όλοι το Χριστός Ανέστη και μέσα σε ένα πανδαιμόνιο πυροβολισμών χαιρέτισαν την απελευθέρωση και κατέβασαν την τουρκική σημαία και ύψωσαν την Ελληνική. Ο Ιωάννης

Σημαία Ικαρίας

Μαλαχίας μίλησε στις 18.7.1912 στον επαναστατημένο λαό της Ικαρίας με αυτά τα λόγια:

“Κηρύσσομεν την νήσον ημών πολιτείαν αυτόνομον και ελευθέραν μέχρις ότου συμπληρώσωμεν την ιστορικήν ημών αποστολήν ενούμενοι μετά της μητρός Ελλάδος”  Αμέσως μετά οι επαναστάτες ορκίζονταν στο Ευαγγέλιο με τον απλό όρκο “Ορκίζομαι ότι θα υπερασπιστώ ευσυνειδήτως την πατρίδα” Την ίδια μέρα στις 18.7.1912 επεκτάθηκε η επανάσταση στους Φούρνους και έκλεισε ο δρόμος της Ιταλικής επιβουλής τόσο προς τη Σάμο όσο και προς τη Χίο. Η Ικαρία είναι το πρώτο νησί το οποίο ζήτησε αμέσως μετά την επανάσταση την Ένωση με την Ελλάδα με τηλεγράφημα στις 19.7.1912. Το υπουργείο Εξωτερικών στις 20.7.1912 ειδοποιεί την επαναστατική επιτροπή της Ικαρίας ότι να μην κηρύξουν ένωση τώρα αλλά αυτονομία, η οποία κηρύχθηκε στις 23.7.1912 επίσημα όταν σηκώθηκε η σημαία της αυτονομίας του Συνεδρίου της Πάτμου με το Μακεδονομάχο Ευάγγελο Κουκουδέα που έστειλε η κυβέρνηση του στρατού της Ελευθέρας Πολιτείας. Στις 25.7.1912 στέλνονται στην Ικαρία 25 όπλα γκρα και 5000 σφαίρες. Το καθεστώς της Ελευθέρας Πολιτείας της Ικαρίας δημοσιεύθηκε στις 28.7.1912, με υπόμνημα προς τις Δυνάμεις στην Αθήνα. Στις 25.7.1912 ο Ιταλός φιλέλληνας δημοσιογράφος Μαγκρίνι δημοσιεύει τα γεγονότα της Ικαρίας και ο Αυστριακός Τύπος ασχολείται στις 2 και στις 4 Αυγούστου με αυτά. Το Ρώυτερ το μετέδωσε στον κόσμο στις 29.7.1912

Γεώργιος Σπανός

Ιωάννης Μαλαχίας

Κωνσταντίνος Κουλουλιάς

Κωνσταντίνος Μυριανθόπουλος