Φάρος Κάβος Πάπας

Εικόνες από http://opsikarias.blogspot.gr

Κάβος Πάπα

Ο παλαιότερος φάρος των Βαλκανίων και ο μεγαλύτερος της Ελλάδας, είναι ο φάρος του «Κάβου Πάπα» στην Ικαρία. Στον φάρο του Πάπα έχουν γυριστεί σκηνές από την κινηματογραφική ταινία «Το φως που σβήνει» με πρωταγωνιστή τον Αλέκο Αλεξανδράκη. Δεσπόζει αγέρωχος στο δύσβατο νοτιοδυτικό άκρο της Ικαρίας και καμαρώνει γιατί καταχωρίστηκε πλέον και επίσημα ως μνημείο της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ελλάδας. Ήταν κάπου το 1815 όταν η Οθωμανική αυτοκρατορία ύστερα από τις έντονες πιέσεις των Καπουδάν-πασάδων της (ναυάρχων) προγραμμάτισε και άρχισε την ανέγερση φάρων στις Ελληνικές θάλασσες για την βελτίωση της ναυσιπλοΐας στα Ελληνικά νησιωτικά  συμπλέγματα επί Σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ. Έτσι το 1884 με φιρμάνι που εξέδωσε η Μεγάλη Πύλη και υπογράφει ο

Παραλία Φαροφυλάκων

σουλτάνος Μαχμούτ Β’  έφτασε η σειρά του κάβου Πάπα. Η Γαλλική Εταιρία Φάρων ανέλαβε την κατασκευή του έργου. Ιστιοφόρα φορτηγά πλοία φόρτωσαν ποσότητες Μαλτεζόπλακας, ένα είδος επίπεδης πέτρας πού μοιάζει με κεραμική, από τις ακτές της Μάλτας. Φόρτωσαν και πορσελάνη από  την Δήλο και μετέφεραν αυτά τα δύο βασικά οικοδομικά υλικά στην απόκρημνη ακτή του Κάβο Πάπα. Εκεί έστρωσαν σιδερόραγιες στον γκρεμό και με βαγιονέτα που έσερναν οι σκληροί Νικαριώτες εργάτες χτίστηκε ο φάρος μέσα σε δύο χρόνια.

Σταμναγκάθια

Τότε λειτουργούσε με πετρέλαιο και ήταν ορατός στα 28 μίλια. Σήμερα ο φάρος είναι ηλεκτρικός, ορατός από τα 22 μίλια και έχει τη δυνατότητα σε διακοπή ρεύματος να λειτουργεί με μπαταρίες για πάνω από δέκα νύχτες. Το ύψος του κυλινδρικού πύργου είναι 11 μέτρα και τo εστιακό του ύψος είναι 65 μέτρα. Εντάχθηκε στο Ελληνικό φαρικό δίκτυο μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-1913 και είναι από τους παλαιότερους των Βαλκανίων. Αποτελεί σημείο αναφοράς τόσο για τους κατοίκους του νησιού όσο και για τους θαλασσινούς και συνδέεται στενά με τη ναυτική μας παράδοση διατηρώντας επάξια την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στο κεντρικό – ανατολικό Αιγαίο. Φωτίζει από το 1890 όπου πρωτολειτούργησε από την Γαλλική εταιρεία Φάρων και είναι πέρασμα στα ταραγμένα νερά ανάμεσα στη Μύκονο και την Ικαρία. Παλαιότερα ονομαζόταν

Χαλαζίας

Κάβο Μαύρο. Οι ντόπιοι όμως λένε  ότι έλαβε το όνομά του από έναν Πάπα που ναυάγησε στην περιοχή καθώς πήγαινε από τη Ρώμη στην Κωνσταντινούπολη ο οποίος  κινδύνευσε να πνιγεί πλέοντας στην αδάμαστη θάλασσα της Ικαρίας, απέναντι από το ομώνυμο ακρωτήρι όπου σήμερα βρίσκεται ο φάρος και από κει πήρε και την ονομασία του.

Χαρακτηριστικό του ακρωτηρίου είναι η παραλία Φαροφυλάκων και τα σταμναγκάθια ή τσικουρίδια όπως λέγονται στην  Ικαρία, σαν αγκαθωτό ραδίκι, ενώ ολόκληρη η περιοχή καλύπτεται από βράχους αμμουδερού, κρυσταλλικού γρανίτη μπεζ χρώματος. Η προεξοχή του ακρωτηρίου όπου είναι κτισμένος ο Φάρος αλλά και το διπλανό ακρωτήριο που στο χάρτη μοιάζει με κέρατο, αποτελείται από σκληρό ασβεστόλιθο.  Διάσπαρτες στην επιφάνεια συναντά κανείς πολλές ασβεστολιθικές κρυσταλλικές πέτρες που τα πρίσματα που σχηματίζουν μοιάζουν κάπως με του χαλαζία

Το φως που σβήνει: 

Ελληνική ταινία, σκηνοθεσία Βασίλη Ντούρου με τους: Αλέκο Αλεξανδράκη, Βίκυ Βολιώτη, Ελισάβετ Ναζλίδου, Βλαδίμηρο Γολοσίνσκι, Δημήτρη Μαυρόπουλο

Υπόθεση:

Ο 12χρονος Χρήστος χάνει σιγά-σιγά την όρασή του, είναι όμως προικισμένος μουσικός. Μη νιώθοντας άνετα στο σχολείο το σκάει συχνά, για να παίξει βιολί κοντά σ' ένα γερο-φαροφύλακα, δάσκαλό του στη ζωή και σε τη μουσική

Για όποιον ενδιαφέρεται να δει την ταινία μπορεί εδώ:  Το φως που σβήνει
Πηγές κειμένου από:

http://opsikarias.blogspot.gr , http://7gymlaris.lar.sch.gr , http://www.aegeanvacation

Την ταινία το φως που σβήνει το βρήκαμε σε 2 μέρη και τα ενώσαμε σε 1
http://www.dailymotion

Νερόμυλος Σπαναίων

Νερόμυλος Σπαναίων

Πηγαίνοντας προς το Χριστό Ραχών, ένα απ’ τα ωραιότερα χωριά της Ικαρίας, θα συναντήσετε τον συντηρημένο νερόμυλο των Σπαναίων, γνωστής αρχοντοοικογένειας της περιοχής, που βρίσκεται στην όχθη μιας πανέμορφης ρεματιάς.  Το νερό της ρεματίας είναι κρυστάλλινο και για τους πιο τολμηρούς μπορούν να κάνουν και μπάνιο

Μέγαρο Ηγουμένου

Μέγαρο Ηγουμένου

Βρίσκετε μετά το Λύδι και είναι η διαδρομή για την είσοδο στο  Μοναστήρι της Θεοκτίστης. Το μονοπάτι διασχίζει τα παλιά κτήματα της Μονής και περνάει ακριβώς δίπλα από το ερειπωμένο {μέγαρο} του ιδρυτή και ηγούμενου της Μονής. Χτισμένο σε μια όαση με τον παραδοσιακό τρόπο και φυσικά πλάκα Ικαρίας

Λούρος

Λούρος

Στο χωριό του Μαγγανίτη θα συναντήσουμε λούρους. Οι λούροι είναι οι εντυπωσιακοί, θεόρατοι, στρογγυλεμένοι γρανιτένοι βράχοι, σε σχηματισμούς που προκαλούν δέος και που μοιάζει σαν  να έχουν πέσει απ’ τον ουρανο

Νερόμυλοι της Ικαρίας

Νερόμυλος Άρης

Κάποτε το ψωμί των ανθρώπων πέρναγε μέσα από τον μύλο, με κίνηση που προερχόταν από τη δύναμη του ανέμου ή του τρεχούμενου νερού. Άραγε πόσοι έχουμε δει το εσωτερικό ενός νερόμυλου; Οι νερόμυλοι λειτούργησαν από πολύ νωρίς στην Ελλάδα. Ένας από τους αρχαιότερους γνωστούς νερόμυλους της Ευρώπης είναι της αρχαίας Αγοράς στην Αθήνα, που δούλευε από το 450–580 μ.Χ. Στην Κρήτη ήταν γνωστοί οι νερόμυλοι κατά τη Β΄ Βυζαντινή περίοδο. Στο Αρμυρό Ηρακλείου αναφέρονται το 1415 πολλοί νερόμυλοι, που ανήκαν στο βενετικό δημόσιο.Ο νερόμυλος είναι η πρώτη μηχανή παραγωγής έργου που κατασκεύασε ο άνθρωπος με τη χρήση φυσικής, ήπιας και ανανεώσιμης πηγής ενέργειας. Στην Ικαρία μπορεί κανείς να συναντήσει έναν αρκετά μεγάλο αριθμό νερόμυλων σε σχέση με το μέγεθος του νησιού. Κτίσματα λιτά , κτισμένα με μεγάλη μαστοριά και μεράκι δίπλα σε ποτάμια και ρεματιές.

Νερόμυλος Άρης

Κατά την τουρκοκρατία μάλιστα υπήρχε και ειδικός φόρος για τους νερόμυλους, που καταβάλλονταν σε είδος και σε χρήμα. Οι ελληνικοί νερόμυλοι συνήθως λειτουργούσαν με ένα ζευγάρι μυλόπετρες (με ένα μάτι, μονόφθαλμοι), ενώ σπανιότερα, όπου υπήρχε νερό με μεγάλη δύναμη, με δυο (με δυο μάτια, διόφθαλμοι) ή και με περισσότερα ζευγάρια μυλόπετρες. Για το λόγο αυτό αιώνιοι αντίζηλοι των αγροτών για το νερό ήταν οι μυλωνάδες. Όπου υπήρχαν εξίσου οι προϋποθέσεις να λειτουργήσει νερόμυλος και ανεμόμυλος προτιμούσαν πάντοτε τον πρώτο γιατί, εκτός των άλλων, υπήρχε η πεποίθηση ότι ο νερόμυλος κάνει καλύτερο αλεύρι

Περιγραφή νερόμυλου

Νερόμυλος Σπαναίων

Ο μηχανισμός του νερόμυλου αποτελείτο από δύο μέρη: το κινητικό, που το αποτελούσαν η φτερωτή και τα εξαρτήματά της, και το αλεστικό, που περιλάμβανε τις μυλόπετρες με τα εξαρτήματα λειτουργίας. Υπήρχαν και βοηθητικά συστήματα, π.χ. ρύθμισης των μυλόπετρων, μεταφοράς και μετατροπής της κίνησης, σταματήματος κ.ά., τα οποία παρουσίαζαν διαφορές από περιοχή σε περιοχή. Οι μυλόπετρες, που ήταν το κύριο εξάρτημα κάθε μύλου, προέρχονταν κατά κανόνα από το νησιωτικό τρίγωνο Μήλου – Κιμώλου – Πολυαίγου, που τα εδάφη τους είναι ηφαιστειογενή. Αυτές ήταν οι καλύτερες, αλλά οι ακριβότερες. Οι μικρές οριζόντιες φτερωτές αρχικά ήταν κατασκευασμένες ξύλινες, που αποτελούνταν από ένα σκελετό σταυροειδή και την περιφερειακή ρόδα, όπου ήταν στερεωμένα τα φτερά (κουταλάκια), στα οποία κτυπούσε το νερό. Αργότερα, προστέθηκαν στις φτερωτές μεταλλικά στοιχεία (τσέρκια κ.ά.), ώστε να γίνουν πιο γερές, για να καταλήξουν τελικά σε πολλών μορφών μεγέθη σιδερένιες, που κατασκευάζονταν σε μηχανουργεία και έρχονταν έτοιμες στο μύλο. Την ίδια περίπου πορεία ακολουθούσαν και οι όρθιες. Σημαντική εξέλιξη υπήρχε και στα βαγένια: αρχικά ήταν κι αυτά ξύλινα και κατασκευάζονταν επί τόπου, όπως ακριβώς και τα βαρέλια (βαγένι = βαρέλι). Οι διαστάσεις και η μορφή τους ποίκιλλαν: από λεπτά μακρόστενα ως κοντά και χοντρά, ανάλογα με το ύψος που έφτανε το νερό και την ποσότητα που είχε. Πάντοτε στο πάνω μέρος τους είχαν πιο μεγάλη διάμετρο. Με το πέρασμα του χρόνου, κυρίως όμως επειδή τα ξύλινα χρειάζονταν συνεχή συντήρηση και επισκευές, μετατράπηκαν και αυτά σε μεταλλικά από λαμαρίνα ή από έτοιμες σωλήνες. Και τα ξύλινα και τα μεταλλικά βαγένια ήταν στερεωμένα σε χτιστή πέτρινη κρέμαση, στην οποία κατέληγε το νεραύλακο, ή στην κεκλιμένη απόληξη υδραγωγείου. Ο αριθμός των νερόμυλων από τους οποίους σώζονται ίχνη ξεπερνά τις 20.000 στην Ελλάδα.

Νερόμυλος στον Χάλαρη

 Με τη δύναμη που δημιουργεί η πτώση του νερού από ψηλά ή η ροή του και με τη βοήθεια του τροχού, εφεύρεση που άλλαξε την ανθρώπινη ιστορία, κινήθηκαν απλές και στη συνέχεια πολύπλοκες μηχανές, που κάλυψαν τις περισσότερες ανάγκες των προβιομηχανικών κοινωνιών, αντικαθιστώντας στις πρώιμες μηχανές την ανθρώπινη ή ζωϊκή δύναμη (χειρόμυλοι και ζωόμυλοι), κινητήριες δυνάμεις πριν το νερό και τον αέρα. Ο νερόμυλος είναι ένα μικρό κτίσμα χτισμένο από πέτρα. Οι τοίχοι είναι συνήθως σοβατισμένοι μόνο εσωτερικά. Από το νερό, παίρνει την ενέργεια που χρειάζεται ο μυλωνάς, για να κάνει το στάρι αλεύρι.Η λειτουργία μερικών κράτησε μέχρι και τη δεκαετία του '50 σύμφωνα με μαρτυρίες παλαιοτέρων. Οι κυρίως χώροι του είναι δύο ή ένας ενιαίος

Μέρη νερόμυλου

Η δέση ,  το μυλαύλακο (φυσικό και τεχνητό), η κόφτρα, η παλουκαριά, το μυλοβάγενο, ο κορμός, τα πετσώματα, το σιφούνι (σιφώνι), η χούρχουρη (χούνη), η καντάνη (κολόκα), η μπάλα (μπίλια), ο άξονας, το αβρόχι, η φτερωτή, οι μυλόπετρες ή μυλόλιθοι, η γούλη, η χελιδόνα, το επανωμύλι, η σκαφίδα, το καρπολόι, το βαρδάρι, η αλευροθήκη, ο γύρος, ο σταματήρας, ο σταυρός και το κτίριο

Γιατί χάθηκαν οι νερόμυλοι

Οι νερόμυλοι με τον πρωτόγονο για την εποχή μας τρόπο λειτουργίας, άλεσαν με αδάπανη στατική ενέργεια τα δημητριακά για πολλούς συνέχεια αιώνες. Η παραγωγή ενέργειας σήμερα, στατικής ή μεταφερόμενης από το νερό και άλλες πηγές, πήρε τεράστιες διαστάσεις. Κατάφερε να γίνει ρυθμιστής της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της ανθρωπότητας. Όποιο ψωμί και αν προτιμούν σήμερα οι άνθρωποι, οι νερόμυλοι σε όλα σχεδόν τα Κράτη, βιομηχανικά και γεωργικά, αποτελούν παρελθόν. Η Ελλάδα δε μπορούσε, ούτε έπρεπε ίσως να περιφρονήσει την επαναστατική αλλαγή. Οι νερόμυλοι ωστόσο πέρασαν μάλλον οριστικά στην ιστορία. Λησμονημένοι, κατεστραμμένοι ή μισοερειπωμένοι δεν ελπίζουν σε ανάσταση. Παλιότερα οι νερόμυλοι συνδέονταν άρρηκτα με την καθημερινή ζωή των ορεινών οικισμών. Σήμερα αυτός ο ρόλος έχει χαθεί. Είναι βέβαιο ότι η ανάδειξη και προβολή των παραδοσιακών νερόμυλων στην Ικαρία μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό πόλο έλξης των επισκεπτών που θέλουν να γνωρίσουν καλύτερα αυτή τη σημαντική πτυχή της πολιτισμικής μας κληρονομιάς αλλά...

Παροιμίες

- Όποιος έχει μύλους και μελίσσια, κοιμάται ως το γιόμα

- Όποιος εις τον μύλο μπαίνει, πάντα αλευρωμένος βγαίνει

- Μπάτε σκύλοι αλέστε κι αλεστικά μη δώσετε (λέγεται για τους απολίτιστους ανθρώπους που ρημάζουν τα πάντα όπου πηγαίνουν και στο τέλος αρνούνται να πληρώσουν αυτά που πρέπει)

- Ο καλός ο μύλος όλα τα αλέθει

Βιβλιογραφία

Ελληνικοί Νερόμυλοι, Εφημ. "Η Καθημερινή", Επτα Ημέρες, 15/10/2000

Νερόμυλοι: Μελέτη ιστορική και λαογραφική, Λούκους

Εγκυκλοπαίδεια Γιοβάνης

Νερόμυλος στον Χάλαρη ποταμό

Νερόμυλος στον Ξυλοσύρτη

Νερόμυλος στην Προεσπέρα

Νερόμυλος Σπαναίων

Νερόμυλος Σπαναίων

Νερόμυλος Κεραμέ Ευδήλου

Νερόμυλος Σπαναίων

Νερόμυλος Άρης

Νερόμυλος Κεραμέ Ευδήλου

Νερόμυλος Άρης

Νερόμυλος Άρης

Ίκαρος

Ίκαρος

Φτάνοντας οι ταξιδιώτες στο λιμάνι του Αγίου Κηρύκου  η πρώτη εικόνα που αντικρίζουν είναι το πανύψηλο άγαλμα του Ικάρου να στέκει επιβλητικό στην άκρη της προβλήτας καλωσορίζοντας τους επισκέπτες. Σύμφωνα με τον μύθο, ο Δαίδαλος,   φημισμένος τεχνίτης, ήταν αιχμάλωτος του Μίνωα, βασιλιά της Κρήτης, θέλοντας να δραπετεύσει έφτιαξε δύο ζευγάρια φτερά, τα κόλλησε με κερί και μαζί με τον γιο του Ίκαρο πέταξαν κρυφά με προορισμό την Αθήνα. Στα ανοιχτά του πελάγους κοντά στην Ικαρία, ο Ίκαρος ενθουσιάστηκε από το θέαμα που αντίκρισε, ανέβηκε πολύ κοντά στον Ήλιο, με αποτέλεσμα να λιώσει το κερί, να πέσει στο πέλαγος και να πνιγεί. Το πέλαγος  ονομάσθηκε Ικάριο και το νησί Ικαρία. Το άγαλμα είναι φτιαγμένο από μέταλλο και απεικονίζει την πτώση του (έργο του γλύπτη Ίκαρη)

Γεφύρι Λουπάστρας

Γεφύρι Λουπάστρας

Κατά μήκος του ποταμού Χάλαρη στο φαράγγι θα βρείτε το πανέμορφο Γεφύρι Λουπάστρας. Σύμφωνα με πληροφορίες το γεφύρι έχει υποστεί πια φθορές λόγω μιας σφοδρής κακοκαιρίας που έπληξε το νησί και κατέβασε ορμητικά νερά το ποτάμι με αποτέλεσμα να φύγουν πέτρες από το γεφύρι, αλλά με πρωτοβουλία των κατοίκων του χωριού Ραχών θα επισκευαστεί ξανά.

Βεντουρόσπιτα

Βεντρουρόσπιτα

Κοντά στον οικισμό του Φάρου, θα δείτε τον ερειπωμένο μεσαιωνικό οικισμό «Βεντουρόσπιτα», χτισμένα έτσι ώστε να παραμένουν αθέατα από τους πειρατές

Ανεμογεννήτριες

Η Ικαρία από τα πολύ παλιά χρόνια θεωρείται το νησί του Αιόλου, λόγω των ισχυρών ανέμων που επικρατούν το περισότερο διάστημα του χρόνου στο νησί. Έτσι εγκατέστησαν ανεμογεννήτριες για να ενισχύσουν τη παραγωγή του ηλεκτρικού ρεύματος του νησιού. Από αυτό το σημείο φαίνονται και οι δύο πλευρές του νησιού